רולעט אין דער ליטעראַטור
ווי ראָמאַניסטן ניצן רולעט כּדי צו שרייַבן וועגן געלט, באַנומענקייט און צופֿאַל.
פֿון דאָסטאָיעווסקיס „דער שפּילער“ ביז דזשעק לאָנדאָנס קלאָנדייק און פֿלעמינגס „קאַזינאָ רויאַל“, איז רולעט אין דער בעלעטריסטיק וועגן דעם שפּילער, נישט וועגן דעם ראָד. די בעסטע ווערק באַשרייַבן דעם טעות, דעם צוואַנג און די סיסטעם פֿון אינעווייניק, מיט אַזאַ פּינקטלעכקייט וואָס די סטראַטעגיע־בראָשורן האָבן קיין מאָל נישט דערגרייכט.
לאַבלע, 1801
„La Roulette, ou le Jour“ איז אַ ראָמאַן וואָס אַנטהאַלט צופֿעליק די ערשטע פֿולע באַשרייַבונג פֿון דער שפּיל: די זאַלן אינעם פּאַלע־רויאַל, די צוויי נולןראָדנולדער איינציקער גרינער פֿאַך וואָס קיין גלייַך־געלט־, טוץ־ אָדער שפּאַלט־געוועט דעקט נישט; דער מקור פֿונעם קאַזינאָ־פֿאָרטייל. אויך: איינציקער נול, 0.לייענט אין גאַנצן ←, דער טיש־פּלאַןאויסריכטטיש־פּלאַןדי געדרוקטע געוועט־נעץ אויפֿן טיש. אויך: טיש, פֿילץ, טוך.לייענט אין גאַנצן ←, די אויסרופֿן פֿון די קרופּיעסמענטשןקרופּיעדער דילער בייַ אַ רולעט־טיש.לייענט אין גאַנצן ←. דאָס איז דער ערשטיקער מקור וועגן דעם אָנהייב פֿון רולעט, און כּמעט קיינער האָט עס נישט געלייענט ווי אַ ראָמאַן, וואָס איז מסתּמא גערעכט.
דאָסטאָיעווסקי, 1866
„דער שפּילער“ איז דיקטירט געוואָרן אין 26 טעג כּדי אויסצופֿירן אַ קאָנטראַקט און צו באַצאָלן שפּיל־חובֿות פֿון וויסבאַדן און האָמבורג. דער דערציילער, אַלעקסיי, איז אַ לערער אין אַ רוסישער משפּחה אין „רולעטענבורג“, וואָס געווינט אַ פֿאַרמעג בייַ די טישן און פֿאַרלירט עס, און זיך אַליין, אין משך פֿונעם בוך. די באַשרייַבונגען פֿון די טישן, פֿון די סיסטעמען וואָס שפּילער ניצן, פֿון דער זיכערקייט אַז אַ סעריע מוז זיך ענדיקן, און פֿון ווי אַ געווינס פֿילט זיך ווי אַ דערקענטעניש, זענען די בעסטע באַשרייַבונג פֿונעם שפּילער־טעות אין אַבי וועלכער שפּראַך, געשריבן כּמעט פֿופֿציק יאָר פֿאַר די 26 שוואַרצעגעוועטשוואַרץאַ גלייַך־געלט־געוועט אויף די 18 שוואַרצע נומערן. אויף פֿראַנצויזיש: נואַר.לייענט אין גאַנצן ← און אַ יאָרהונדערט פֿאַר דער ביכייוויאָראַלער עקאָנאָמיק.
באַד האָמבורג און די קוראָרט־קאַזינאָסדאָסטאָיעווסקיס רולעטענבורג
טעקערי און די קוראָרטן
„דער יריד פֿון הבֿלים“ ענדיקט זיך מיט בעקי שאַרפּ בייַ די טישן אין אַ דייַטשישן קוראָרט־שטעטל, און דער קאַפּיטל איז אַ שאַרפֿער שקיץ פֿון ווער עס איז געזעסן אַרום אַ רולעט־ראָד אין די 1840ער יאָרן: די חרובֿע, די האָפֿנדיקע, די פֿאַרנודזשעטע און די פּראָפֿעסיאָנעלע. טעקערי האָט עס געזען; באַדן־באַדן איז געווען אויפֿן וועג פֿון יעדן ענגלישן רייַזנדן. טורגעניעווס „רויך“ (1867) שפּילט זיך אָפּ אין די זעלבע זאַלן.
דזשעק לאָנדאָן, 1912
„שאָרטי חלומט“, אַ דערציילונג אין „סמאָוק בעלו“, איז דאָס איינציקע בעלעטריסטישע ווערק וואָס שילדערט ריכטיק אַ רולעט־שפּילער וואָס געווינט, ווייַל דער שפּילער ניצט נישט קיין סיסטעם. סמאָוק בעלו, אַ מענטש פֿון סאַן־פֿראַנציסקאָ וואָס איז געוואָרן אַ גאָלד־זוכער אין קלאָנדייק, זעצט זיך אַוועק בייַ אַ רולעט־טיש אינעם עלקהאָרן־סאַלון אין דאָסאָן און הייבט אָן געווינען, נאַכט נאָך נאַכט, 3,500 דאָלאַר אויף איין מאָל. זייַן שותּף שאָרטי באַשליסט אַז ער מוז חלומען. די שפּילער פֿון דאָסאָן, וואָס ווייסן פֿון „די מאַטעמאַטישע קלוגע קעפּ אין די קאַלעדזשן“ אַז די רולעט אַליין איז די איינציקע סיסטעם, פֿילן אָן העפֿטן מיטן פּרוּוון צו פֿאַרשטיין זייַנע געוועטן און געפֿינען גאָרנישט, ווייַל סמאָוק בייַט מיט כּוונה זייַן שפּיל, און פֿאַרלירט אַ מאָל פֿערציק לימיט־געוועטן נאָכאַנאַנד כּדי צו פֿאַרפּלאָנטערן דאָס בילד.
די צען שפּיל־בעלי־בתּים פֿון דער שטאָט לייגן צונויף אַ באַנק פֿון 10,000 דאָלאַר אין אַ הינטערשטן צימער און לאַדן אים אייַן צו שפּילן קעגן איר. ער צעברעכט זי אין אַנדערטהאַלבן שעה. אַז זיי מוזן אָדער אַראָפּלאָזן זייערע לימיטן ביז אַ סענט אָדער פֿאַרמאַכן די טישן, פֿרעגן זיי פֿאַר וויפֿל ער וועט פֿאַרקויפֿן די סיסטעם. דרייַסיק טויזנט דאָלאַר, זאָגט ער, דרייַ טויזנט פֿון יעדן, באַצאָלט אין גאָלד־שטויב, און ער וועט צוזאָגן קיין מאָל מער נישט שפּילן מיט איר אין דאָסאָן. זיי באַצאָלן. דערנאָך ווייַזט ער זיי: ווען מע וואַרפֿט אַרייַן די פּילקעאויסריכטפּילקעדי קליינע פּילקע וואָס מע וואַרפֿט לענג־אויס דעם שטעג קעגן דעם ראָטאָר. מאָדערנע פּילקעס זענען פֿון איוואָרין אָדער טעפֿלאָן, 18–21 מ"מ.לייענט אין גאַנצן ← בשעת 9 איז אַנטקעגן דעם שפּיל־פֿירער, געווינט 26; 11 אַנטקעגן ברענגט טאָפּלטן נולוואַריאַנטטאָפּלטער נולדער פֿאַך 00 פֿונעם אַמעריקאַנישן ראָד. ער הייבט אויף דעם קאַזינאָ־פֿאָרטייל פֿון 2.70% ביז 5.26%.לייענט אין גאַנצן ←; טאָפּלטער נול אַנטקעגן ברענגט 32. „עס טרעפֿט נישט שטענדיק, אָבער געוויינטלעך טרעפֿט עס.“ דער גרויסער בערק שטעלט אָפּ דאָס ראָד, קוקט אויף אים, קוקט אויפֿן אויוון לעבן טיש, און שילט. דאָס ראָד איז פֿאַרקרימט געוואָרן פֿון דער היץ. עס איז קיין מאָל נישט געווען קיין סיסטעם; עס איז געווען אַ פֿאַרקרימט ראָדלאַבאָראַטאָריעפֿאַרקרימט ראָדאַ ראָד וואָס זייַנע פֿיזישע פֿעלערן מאַכן געוויסע פֿעכער מער וואַרשייַנלעך ווי 1/37. זעלטן, און מע קען עס דערקענען נאָר מיט טויזנטער פֿאַרשריבענע דרייען.לייענט אין גאַנצן ← און אַ מענטש וואָס האָט עס באַמערקט.
לאָנדאָן האָט פֿאַרבראַכט דעם ווינטער 1897–98 אין קלאָנדייק און האָט געקענט די סאַלונען. די דערציילונג איז אַ פֿולער לעקציע אין פֿאָרטייל־שפּיל בערך פֿופֿציק יאָר פֿאַר טאָרפּ: באַאָבאַכטן, פֿאַרצייכענען, שטעלן אויפֿן סעקטאָרראָדסעקטאָראַ צוזאַמענהענגיקער בויגן פֿון פֿעכער אויפֿן ראָד, צום אונטערשייד פֿון אַ גרופּע אויפֿן טיש־פּלאַן.לייענט אין גאַנצן ←, בייַטן דעם מוסטער כּדי דער קאַזינאָ זאָל נישט זען וואָס איר זעט, און פֿאַרקויפֿן איידער מע רירט איבער דעם טיש. דזשאָזעף דזשעגער האָט געטאָן דאָס אמתע אין מאָנטע־קאַרלאָ אַרום 1880; לאָנדאָנס ווערסיע איז קאָמישער, און די לעקציע פֿון די שפּילער פֿאַרוואָס סיסטעמען קענען נישט אַרבעטן איז אַזוי פּינקטלעך ווי עפּעס אויף דעם דאָזיקן זייַטל.
רולעט אין מאָנטע־קאַרלאָמיטאָס: אַ רולעט־סטראַטעגיע וואָס געווינט שטענדיק
פֿלעמינג, 1953
„קאַזינאָ רויאַל“ איז מערסטנס באַקאַראַ. בייַ רולעט שטעלט באָנד אויף די ערשטע צוויי טוצןגעוועטטוץ1–12, 13–24 אָדער 25–36, צאָלט 2:1.לייענט אין גאַנצן ← מיטן טיש־מאַקסימום, און דעקט אַזוי צוויי דריטל פֿונעם טיש־פּלאַן, און אין דער סצענע געווינט ער זעקס דרייען פֿון זיבן; פֿלעמינג לאָזט אים באַמערקן אַז יעדער דריי האָט קיין שום פֿאַרבינדונג מיטן פֿריִערדיקן. די „דזשיימס־באָנד־סטראַטעגיע“ וואָס מע פֿאַרקויפֿט אָנליין, אַ פֿאַרטיילונג אויף 19–36, דעם זעקסערגעוועטזעקסערזעקס נומערן אין צוויי שכנישע רייען, צאָלט 5:1. אויף פֿראַנצויזיש: סיזען.לייענט אין גאַנצן ← 13–18 און נול, איז נישטאָ אינעם ראָמאַן, און אויך נישט אין קיינעם פֿון די פֿלעמינג־ביכער וואָס מיר האָבן געפּרוּווט; ווער עס האָט איר צום ערשטן מאָל געגעבן באָנדס נאָמען איז נישט באַקאַנט. ביידע געוועטן קאָסטן 2.70% אויף אַ ראָד מיט איין נול. די אָפּטיילונג סטראַטעגיעס האָט די אַריטמעטיק.
נישט־בעלעטריסטיק
טאָמאַס באַסעס „The Eudaemonic Pie“ (1985) דערציילט די געשיכטע פֿון די שוך־קאָמפּיוטערס און איז דאָס בעסטע בוך וועגן רולעט־פֿיזיק פֿאַר אַ ברייטן לייענער. ריטשאַרד עפּשטיין און סטוערט איטיער האָבן געשריבן די ערנסטע מאַטעמאַטיק. ראַסל באַרנהאַרטס „Beating the Wheel“ (1992) קלייַבט צונויף די געשיכטע פֿון שפּילן אויף פֿאַרקרימונג. קיינער האָט נישט געשריבן קיין לייענבאַר בוך וועגן פֿאַרוואָס סיסטעמען פֿאַלן דורך, ווייַל עס פּאַסט אַרייַן אויף איין זייַט, וואָס דער דאָזיקער זייַטל האָט.
לאַבלע. די שפּיל באַשריבן.
פּושקין. די סיסטעם ווי משוגעת (בייַ פֿאַראָ).
טעקערי. דער עולם פֿון די קוראָרט־קאַזינאָס.
דאָסטאָיעווסקי. דער שפּילער פֿאַר אַלע צייַטן.
דאָס ליד: „דער מענטש וואָס האָט צעבראָכן די באַנק אין מאָנטע־קאַרלאָ“.
לאָנדאָן. סמאָוק באַזיגט אַ קרום ראָד אין דאָסאָן און פֿאַרקויפֿט די „סיסטעם“.
פֿלעמינג. באָנד שטעלט אויף צוויי טוצן.
באַס; באַרנהאַרט. די נישט־בעלעטריסטיק פֿון באַזיגן דאָס ראָד.
איטיער. די מאַטעמאַטיק, פֿולשטענדיק.
וואָס די בעלעטריסטיק ווייסט
אַז די סיסטעם איז אַן אופֿן זיך צו פֿילן ווי מע קאָנטראָלירט. אַז אַ געווינס פֿילט זיך ווי וויסן. אַז די סעריע וואָס קען נישט ווייַטער גיין, גייט ווייַטער. אַז דער איינציקער שפּילער וואָס געווינט באמת איז דער וואָס האָט געפֿונען אַ פֿעלער אינעם ראָד, און אַז ער זאָל גיך פֿאַרקויפֿן. אַז דער טיש איז דאָס אָרט וווּ אַ העלד ווייַזט ווער ער איז ווען דער רעזולטאַט הענגט נישט אָפּ פֿון אים. די מאַטעמאַטיק זאָגט די זעלבע זאַכן אין נומערן; די ראָמאַניסטן האָבן זיי געזאָגט פֿריִער.
פֿראַגעס
„דער שפּילער“. ער איז קורץ און ער איז די גאַנצע טעמע.
זייער נאָענט. דאָסטאָיעווסקיס אייגענע פֿאַרלוסטן, זייַן סטענאָגראַפֿיסטקע (מיט וועלכער ער האָט חתונה געהאַט) און דער קוראָרט — אַלץ איז דאָ.
ניין. אין „קאַזינאָ רויאַל“ שטעלט באָנד אויף צוויי טוצן. די פֿאַרטיילונג אויף 19–36, 13–18 און נול האָט באַקומען זייַן נאָמען שפּעטער, פֿון עמעצן אַנדערש.
יאָ. אַ קרום אָדער געבויגן ראָד איז פּונקט וואָס דזשעגער האָט אויסגענוצט אין מאָנטע־קאַרלאָ, און די אָפּטיילונג לאַבאָראַטאָריע דערקלערט ווי אַזוי עס צו דערקענען. די דרייַסיק טויזנט דאָלאַר זענען דער אויסגעטראַכטער טייל.
אַ ביסל הומאָר
די ראָמאַניסטן האָבן געוווּסט. זיי האָט עס אויך נישט געהאָלפֿן.
מקורים
- Lablée, J. La Roulette, ou le Jour.
- London, J. Smoke Bellew.
- Bass, T. A. The Eudaemonic Pie.
- Barnhart, R. T. Beating the Wheel.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.